Z A K O N
O STAMBENIM ODNOSIMA
(«Službeni list RBiH», br. 14/84, 12/87, 36/89, 2/93;
«Službene novine FBiH», br. 11/98 i 19/99)
– Redakcijski prečišćeni tekst –
I – OPĆE ODREDBE
Član 1.
Ovim zakonom uređuju se prava i obaveze davaoca stana na korištenje i građana u korištenju stana u društvenoj svojini na kojem postoji stanarsko pravo.
Član 2.
Građanin koji se uselio u stan u društvenoj svojini na osnovu akta koji predstavlja punovažan osnov za useljenje u stan (u daljem tekstu: nosilac stanarskog prava) ima pravo na taj stan, pod uslovima koji su propisani ovim zakonom, trajno i nesmetano koristi (u daljem tekstu: stanarsko pravo).
Građanin koji je do stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima («Službeni list SRBiH», broj 13/74) stekao stanarsko pravo na stan u porodičnoj stambenoj zgradi odnosno na posebnom dijelu zgrade (u daljem tekstu: stan u svojini građana) ima sva prava i obaveze koje se ovim zakonom propisuju za nosioca stanarskog prava i člana njegovog porodičnog domaćinstva odnosno korisnike stana, ako ovim zakonom nije drugačije određeno.
Stanarsko pravo može prestati samo u slučajevima i na način koji su predviđeni zakonom.
Prava i obaveze građanina u korištenju stana u svojini građanina u koji se uselio poslije stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima («Službeni list SRBiH», broj 13/74), odnosno na kome nije stekao stanarsko pravo prema odredbi stava 2 tačka ovog člana, utvrđuju se ugovorom o zakupu u skladu sa ovim zakonom i propisima skupštine opštine.
Član 3.
Stanom se smatra u smislu ovog zakona skup prostorija namijenjenih za stanovanje sa pomoćnim prostorijama koje, po pravilu, čine jednu građevinsku cjelinu i imaju zaseban ulaz.
Pod pomoćnim prostorijama iz prethodnog stava podrazumijevaju se prostorije koje se dodjeljuju uz stan.
Član 4.
Ne smatraju se stanom u smislu ovog zakona:
1) prostorije za privremeni smještaj (privremeni radnički stanovi na gradilištima, u barakama i sl.);
2) prostorije za smještaj pojedinaca (hoteli, domovi za samce – «samački stanovi», domovi za studente, učenike, penzionere i sl.) i druge prostorije za kolektivno stanovanje;
3) stanovi vezani za vršenje službene dužnosti koji se kao namjenski utvrde samoupravnim sporazumom, odnosno opštim aktom davaoca stana na korištenje (stanovi u zgradama kazneno-popravnih organizacija, u krugu vojnih kasarni i u drugim vojnim objektima, na aerodromima, u željezničkim stanicama, ložionicama i sl., stanovi za čuvare pruga, puteva, brana, vodoprivrednih objekata, za domare, nastojnike zgrada – kućepazitelje, nadzornike zgrada, ložače i sl., stanovi u školskim zgradama, u zdravstvenim ustanovama i sl.);
4) stanovi vezani za vršenje određene funkcije dok funkcija traje, koji se utvrde samoupravnim sporazumom, odnosno opštim aktom davaoca stana na korištenje;
5) prostorije za nužni smještaj;
6) stanovi koji se daju stranim državljanima u zakup;
7) stanovi koji se daju na korištenje stranim državljanima koji su zaposleni u stranim diplomatskim, konzularnim i drugim predstavništvima, predstavništvima stranih firmi, međunarodnim organizacijama i udruženjima;
8) stanovi koje ovlaštena organizacija udruženog rada, u skladu sa propisom skupštine opštine, izdaje u zakup po slobodno ugovorenoj visini zakupnine.
Korisnici prostorija odnosno stanova iz prethodnog stava stiču u njihovom korištenju samo prava utvrđena samoupravnim sporazumom, odnosno opštim aktom davaoca stana na korištenje i prava utvrđena ugovorom.
Član 5.
Organizacije udruženog rada, društveno-političke zajednice, druge organizacije i zajednice, imaju pravo da daju na korištenje stanove (u daljem tekstu: davalac stana na korištenje) koje su kao investitori izgradili ili po drugom osnovu stekli.
Davalac stana na korištenje može svoje pravo davanja stana na korištenje prenijeti na drugo društveno pravno lice po čemu se zaključuje ugovor u pisanoj formi.
Davalac stana na korištenje može ovlastiti samoupravnu interesnu zajednicu stanovanja (u daljem tekstu: zajednica stanovanja) da vrši u ime davaoca stana na korištenje određena prava i dužnosti izuzev onih koje po svojoj prirodi može da vrši samo davalac stana na korištenje.
Član 6.
Korisnikom stana, u smislu ovog zakona, smatraju se: nosilac stanarskog prava i članovi njegovog porodičnog domaćinstva koji zajedno s njim trajno žive i stanuju, kao i lica koja su prestala da budu članovi tog domaćinstva a ostala su u istom stanu.
Članovima porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava, u smislu ovog zakona, smatraju se: bračni drug, djeca (rođena u braku ili van braka, usvojena, pastorčad), bračni drugovi djece, roditelji bračnih drugova (otac, majka, očuh, maćeha, usvojilac), braća ili sestre, unučad bez roditelja, kao i lica koja je nosilac stanarskog prava dužan po zakonu da izdržava ili su ta lica dužna po zakonu da izdržavaju nosioca stanarskog prava, a koja zajedno s njim trajno stanuju i žive, kao i lica koja sa nosiocem stanarskog prava žive u ekonomskoj zajednici u istom stanu više od deset godina ili više od pet godina ako su se uselila u stan na osnovu ugovora o doživotnom izdržavanju nosioca stanarskog prava.
Član 7.
Prinudno iseljenje iz stana ne može se izvršiti prije nego što se nosiocu stanarskog prava obezbijedi useljenje u odgovarajući stan, nužni smještaj ili drugi stan, ako je to predviđeno ovim zakonom.
Kao odgovarajući stan smatra se stan koji, uzimajući u obzir sve uslove stanovanja, a naročito veličinu, udobnost i mjesto na kome se stan nalazi kao i visinu stanarine, bitno ne pogoršava uslove stanovanja nosioca stanarskog prava koji bi se u taj stan imao useliti.
Odgovarajući stan, nužni smještaj ili drugi stan obezbjeđuje tražilac iseljenja.
Troškove preseljenja snosi tražilac iseljenja kada se obezbjeđuje odgovarajući stan ili drugi stan, a kada se obezbjeđuje nužni smještaj, troškove snosi lice koje se iseljava, ako ovim zakonom nije drugačije određeno.
Član 8.
Kao nužni smještaj smatra se jedna ili više prostorija, koje obezbjeđuju korisnika od elementarnih nepogoda i njegovo pokućstvo od oštećenja i pravo korištenja tih prostorija najmanje dvije godine.
Nužnim smještajem smatra se i obezbjeđenje jedne ili više prostorija korisniku kao podstanaru, s tim što troškove plaća u cjelini ili djelimično lice koje je dužno da obezbijedi nužni smještaj, ako korisnik nema materijalnih mogućnosti da snosi troškove takvog stanovanja.
Član 9.
Na prostoriji odnosno prostorijama koje se smatraju nužnim smještajem iz prethodnog člana ne može se steći stanarsko pravo.
Član 10.
Sporove u stambenim odnosima rješava nadležni sud, a općinski organ uprave nadležan za stambene poslove (u daljem tekstu: stambeni organ) kada je to određeno ovim zakonom.
Postupak po sporovima u primjeni ovog zakona smatra se hitnim.
II – STICANJE STANARSKOG PRAVA
Član 11.
Stanarsko pravo građanin stiče danom zakonitog useljenja u stan.
Zakonitim useljenjem u stan smatra se useljenje izvršeno na osnovu ugovora o korištenju stana, zaključenog na osnovu odgovarajućeg akta ili drugog akta utvrđenog ovim zakonom koji predstavlja punovažan osnov za useljenje u stan.
Član 12.
Građanin može biti nosilac stanarskog prava samo na jednom stanu.
Član porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava, kao i lice koje je prestalo da bude član tog domaćinstva a ostalo je u istom stanu (član 6. stav 1) ne može biti istovremeno i samostalan nosilac stanarskog prava na drugom stanu.
Zabranjeno je istovremeno biti nosilac stanarskog prava više od jednog stana.
Član 13.
Ako nosilac stanarskog prava ili maloljetni članovi njegovog porodičnog domaćinstva imaju ili steknu u svojinu porodičnu stambenu zgradu ili stan u istom mjestu, na kojima nije stečeno stanarsko pravo dužan je sa ostalim korisnicima stana da se iseli iz stana koji koristi i useli u svoj stan, odnosno stan u svojini maloljetnog člana porodičnog domaćinstva, ako taj stan odgovara njegovim potrebama i potrebama članova njegovog porodičnog domaćinstva koji zajedno sa njim stanuju.
U slučaju iz prethodnog stava nosilac stanarskog prava sa članovima svog porodičnog domaćinstva dužan je da, u roku od 30 dana od dana sticanja porodične stambene zgrade ili stana u svojini, iseli i preda stan davaocu stana na korištenje odnosno vlasniku stana ili da podnese dokaze da stan u svojini ne odgovara njegovim potrebama i potrebama članova njegovog porodičnog domaćinstva koji zajedno sa njim stanuju.
Član 14.
Istim mjestom, u smislu ovog zakona, smatraju se sva naseljena mjesta na području općine i grad Sarajevo.
Član 15.
U skladu sa svojim osobenostima i potrebama, skupština općine može utvrditi koja se naseljena mjesta iz prethodnog člana ne smatraju istim mjestom.
Susjedne općine mogu sporazumno odlučiti da se pod istim mjestom, u smislu ovog zakona, smatraju dijelovi područja za općine koja čine naseljena mjesta a međusobno graniče, ako su u tim naseljenim mjestima približno isti uslovi stanovanja.
Član 16.
«Brisan.»
Zakonom o preuzimanju Zakona o stambenim odnosima («Službene novine FBiH», br. 11/98 i 19/99) brisan je član 16. Zakona o stambenim odnosima.
Član 17.
Lice koje koristi više od jednog stana dužno je da o tome u roku od 15 dana, od kada je počelo da koristi više stanova, obavijesti stambeni organ i ujedno da se izjasni koji će stan dalje da koristi, iz ostalih stanova da se iseli u daljem roku od 30 dana.
Član 18.
Član 19.
Nosilac stanarskog prava na istom stanu može biti samo jedno lice.
Ako je ugovor o korištenju stana zaključio jedan od bračnih drugova koji živi u zajedničkom domaćinstvu nosiocem stanarskog prava smatra se i drugi bračni drug.
Kad u smislu prethodnog stava oba bračna druga nosioci stanarskog prava, pa jedan od njih umre, ili prestane da koristi stan, drugi bračni drug ostaje sam nosilac stanarskog prava, ako ovim zakonom nije drugačije određeno.
Član 20.
Ako se u slučaju razvoda braka raniji bračni drugovi, koji su zajednički nosioci stanarskog prava, ne sporazumiju koji će od njih ostati nosilac stanarskog prava o tome, po zahtjevu jednog od njih, odlučuje nadležni sud u van parničnom postupku, vodeći računa o stambenim potrebama oba bračna druga, njihove djece i drugih lica koja zajedno s njima stanuju, o razlozima iz kojih je brak razveden, kao i o drugim socijalnim okolnostima.
Raniji bračni drug, koji je po odluci suda prestao da bude nosilac stanarskog prava, dužan je da se iseli iz stana zajedno sa korisnicima stana, koji čine njegovo porodično domaćinstvo, kada mu se obezbijedi nužni smještaj.
Član 21.
Korisnici stana (član 6. stav 1) koji stanuju zajedno sa nosiocem stanarskog prava imaju pravo da trajno i nesmetano koriste taj stan pod uslovima koji su propisani ovim zakonom.
Članovima porodičnog domaćinstva (član 6. stav 2) pripada pravo iz prethodnog stava i poslije smrti nosioca stanarskog prava, kao i kad nosilac stanarskog prava iz drugih razloga trajno prestane da koristi stan, osim ako je prestao da koristi stan na osnovu otkaza ugovora o korištenju stana odnosno raskida tog ugovora ili na osnovu ugovora o zamjeni tog stana, kao i u slučaju kada je stekao stanarsko pravo na drugi stan koji mu je dodijeljen i za članove porodičnog domaćinstva, kao i u slučaju iz člana 13. ovog zakona.
Član 22.
Kad nosilac stanarskog prava umre ili iz drugih razloga trajno prestane da koristi stan, a članovi njegovog porodičnog domaćinstva nastave sa korištenjem stana, ukoliko nije ostao bračni drug kao nosilac stanarskog prava, članovi porodičnog domaćinstva će sporazumno između sebe odrediti jedno lice za nosioca stanarskog prava i o tome obavijestiti davaoca stana na korištenje.
Ako članovi porodičnog domaćinstva u roku od tri mjeseca ne postignu sporazum iz prethodnog stava nadležni sud će u van parničnom postupku, na zahtjev članova porodičnog domaćinstva ili davaoca stana na korištenje, odrediti koji će član porodičnog domaćinstva biti nosilac stanarskog prava vodeći računa o materijalnom i zdravstvenom stanju svakog člana domaćinstva kao i drugim okolnostima.
III – DAVANJE STANA NA KORIŠĆENJE
Član 23.
Stan se može dati na korištenje samo jednom nosiocu stanarskog prava.
Član 24.
Davalac stana na korištenje dodjeljuje stan na korištenje u skladu sa samoupravnim opštim aktom.
Samoupravnim opštim aktom utvrđuju se kriteriji za dodjelu stana na korištenje, kao i druga pitanja koja se odnose na rješavanje stambenih potreba radnika.
Prilikom utvrđivanja kriterija i mjerila iz prethodnog stava uzima se u obzir stambena situacija radnika, radni staž, radni doprinos, broj članova porodičnog domaćinstva kao i druge okolnosti koje su od značaja za rješavanje stambenih potreba radnika.
Samoupravnim opštim aktom iz stava 1. ovog člana utvrđuju se uslovi i način dodjele stanova radnicima koji vrše značajne poslove i zadatke i radnicima koji u procesu proizvodnje odnosno rada u organizacijama udruženog rada ili drugim samoupravnim organizacijama i zajednicama predstavljaju deficitaran kadar (kadrovski stanovi) ako zakonom nije drugačije određeno.
Član 25.
Propisom skupštine općine može se odrediti, zbog konkretnih potreba pojedinih gradova i naselja gradskog karaktera, da je davalac stana na korištenje dužan dati na korištenje neuseljeni stan.
Ako davalac stana na korištenje u slučaju iz prethodnog stava bez opravdanih razloga ne da na korištenje neuseljeni stan u roku od 3 mjeseca od kako je stan ne useljen, stambeni organ može takav stan dati na korištenje saglasno propisu skupštine općine.
Davalac stana na korištenje dužan je za neuseljen stan, do davanja na korištenje određenom licu, plaćati odgovarajuću stanarinu i druge naknade (troškovi centralnog grijanja i sl.).
Član 26.
Ugovor o korištenju stana zaključuje se u pisanom obliku na osnovu pravosnažnog akta o dodjeli stana.
Ne proizvodi nikakvo pravno dejstvo ugovor o korištenju stana koji nije zaključen u pismenom obliku.
Ugovor o korištenju stana treba da sadrži naročito:
– imena ugovornih strana,
– naznačenje rješenja o davanju stana na korištenje,
– ulicu i broj zgrade u kojoj je stan, te broj prostorija i površinu stana,
– odredbe o stanarini: iznos, vrijeme kada treba da se plaća stanarina, način plaćanja stanarine, promjene visine stanarine i dr.,
– odredbe o korištenju zajedničkih prostorija i uređenju, kao i o korištenju zemljišta koje pripada zgradi, te iznos i način plaćanja naknade ako se ona plaća pored stanarine,
– obveze davaoca stana na korištenje odnosno stambene zajednice u pogledu održavanja stana i zgrade i zajedničkih prostorija u zgradi,
– obveze nosioca stanarskog prava u pogledu održavanja stana,
– posebna prava i obveze nosioca stanarskog prava,
– mjesto i datum zaključenja ugovora i potpise ugovornih strana.
Član 27.
Ugovor o korištenju stana zaključuje se na neodređeno vrijeme, ako nije drukčije određeno.
Ugovor o korištenju stana može se zaključiti na određeno vrijeme, ako stan daje na privremeno korištenje do obezbjeđenja drugog ugovornog stana ili ako se daje stan u zgradi koja se ima rušiti u roku koji nije duži od tri godine od dana zaključenja ugovora.
Ugovor o korištenju stana iz prethodnog stava, zaključen na određeno vrijeme, ostaje na snazi kao ugovor o korištenju stana zaključen na neodređeno vrijeme, ako se obezbijedi drugi ugovorni stan do ugovorenog roka, odnosno ako se ne otpočne sa rušenjem zgrade do isteka roka određenog za rušenje zgrade.
Član 28.
Ako jedna od ugovorenih strana neće da zaključi ugovor o korištenju stana u roku od 30 dana od useljenja u stan odnosno ako jedna od ugovorenih strana u slučaju iz čl. 21, 22, 32. stav 1. i člana 33. st. 3. i 4. ovog zakona neće da zaključi ugovor o korištenju stana u roku od 30 dana od podnesenog traženja, stambeni organ na zahtjev jedne od ugovorenih strana, donosi rješenje koje zamjenjuje ugovor o korištenju stana dok taj ugovor ne bude zaključen po odredbama ovog zakona.
Član 29.
Ako se neko lice, koje treba da useli u stan, bez opravdanih razloga ne useli u stan u roku od 30 dana od dana kada mu je stan stavljen na raspolaganje, ugovor o korištenju stana prestaje da važi, ako nije drukčije ugovoreno.
U roku iz prethodnog stava ne računa se vrijeme potrebno za pripremanje stana za useljenje koje ne traje duže od 60 dana, ako nije drukčije ugovoreno.
Član 30.
Ako se neko lice nezakonito useli u stan u društvenoj svojini ili se useli u zajedničke prostorije u zgradi svako može dati inicijativu, a zainteresovano lica zahtjev stambenom organu, za pokretanje postupka za njegovo iseljenje.
Na osnovu zahtjeva ili po službenoj dužnosti stambeni organ će donijeti rješenje o ispražnjenju stana odnosno prostorija ako od dana nezakonitog useljenja do pokretanja postupka nije proteklo više od tri godine.
Protiv rješenja iz prethodnog stava može se u roku od tri dana izjaviti žalba, koja ne zadržava izvršenje rješenja. Prilikom prinudnog ispražnjenja stana odnosno prostorije, licu koje se iseljava ne obezbjeđuje se nužni smještaj.
Troškovi prinudnog ispražnjenja stana odnosno prostorije padaju na teret lica koje se iseljava.
Lice koje se nezakonito uselilo u stan ili se uselilo u zajedničke prostorije u zgradi snosi svaku štetu i sve troškove prouzrokovane nezakonitim useljenjem.
Protekom roka iz stava 2. ovog člana ne isključuje se pravo davaoca stana na korištenje da zahtjeva ispražnjenje stana odnosno zajedničkih prostorija kod nadležnog suda u roku od daljnjih pet godina.
IV – PRAVA I OBAVEZE NOSIOCA STANARSKOG PRAVA
a) Prava nosioca stanarskog prava
Član 31.
Bez dozvole nosioca stanarskog prava niko ne može useliti u stan koji nosilac stanarskog prava koristi.
Nosilac stanarskog prava može iz opravdanih razloga, koje sam nije izazvao, od svakog korisnika stana, osim od maloljetne djece, bračnog druga, kao i lica koja su bračni drug po zakonu dužni da izdržavaju, tražiti iseljenje iz stana ostavljajući mu za iseljenje primjeren rok, koji ne može bit kraći od 30 dana.
Ako se korisnik stana ne iseli u roku iz prethodnog stava, nosilac stanarskog prava može putem nadležnog suda tražiti njegovo iseljenje.
Prilikom prinudnog iseljenja iz prethodnog stava ne obezbjeđuje se nužni smještaj.
Član 32.
Nosilac stanarskog prava može izvršiti zamjenu stana za stan drugog nosioca stanarskog prava. Zamjena stana vrši se ugovorom u pisanom obliku.
Ne može se vršiti zamjena stana ako se na osnovu rješenja nadležnog organa mora rušiti zgrada ili dio zgrade u kojoj je stan ili ako je takav stan u zgradi u koju je podnesen zahtjev za eksproprijaciju.
Za zamjenu stanova potrebna je pismena saglasnost davalaca tih stanova na korištenje, koja se traži podnošenjem ugovora o zamjeni stanova davaocima stanova na korištenje.
Nosilac stanarskog prava na stanu u svojini građana može izvršiti zamjenu stana za stan drugog nosioca stanarskog prava samo uz suglasnost vlasnika stana.
Ugovor koji nije zaključen u pismenom obliku i za koji nema pismene saglasnosti davalaca stanova na korištenje ne proizvodi nikakvo pravno dejstvo.
Stanarsko pravo, prilikom zamjene stanova, stiče se danom useljenja na osnovu pravovaljanog ugovora o zamjeni stanova.
Zabranjeno je vršenje fiktivne zamjene stanova.
Član 33.
Davalac stana na korištenje može odbiti davanje saglasnosti za zamjenu stana:
1) ako nosiocu stanarskog prava u roku od šest mjeseci može da da na korištenje stan koji odgovara stanu u koji se putem zamjene želio useliti nosilac stanarskog prava;
2) ako je nosiocu stanarskog prava stan dat na korištenje kao članu radne zajednice do isteka roka iz člana 49. stav 4. ovog zakona;
3) ako je nosiocu stanarskog prava otkazan ugovor o korištenju stana prije podnošenja ugovora o zamjeni stana na suglasnost davaocu stana na korištenje;
4) ako je nosiocu stanarskog prava, koji putem zamjene treba da se useli u stan, otkazano korištenje ranijeg stana usljed njegove krivice;
5) ako nije izmirena stanarina;
6) ako smatra da se radi o fiktivnoj zamjeni stanova.
Odbijanje davanja saglasnosti za zamjenu stana mora bit dato u pismenom obliku uz navođenje razloga odbijanja.
Nosilac stanarskog prava kome je odbijeno davanje saglasnosti za zamjenu stana može, izuzev saglasnosti iz člana 32. stav 4. ovog zakona u roku od 15 dana od dana prijema pismena o odbijanju davanja saglasnosti iz prethodnog stava, podnijeti zahtjev stambenom organu da utvrdi da on ima pravo na zamjenu. Rješenje stambenog organa zamjenjuje suglasnost davaoca stana na korištenje.
Ako davalac stana na korištenje u roku od 60 dana, od kada mu je podnesen zahtjev za davanje saglasnosti za zamjenu stana ne odbije davanje saglasnosti ili neobavijesti nosioca stanarskog prava da će mu u roku od šest mjeseci dati na korištenje stan koji odgovara stanu u koji se putem zamjene želio useliti, smatrat će se da je tu suglasnost dao, što utvrđuje stambeni organ svojim rješenjem.
Član 34.
Davalac stana na korištenje može tužbom nadležnog suda u roku od 30 dana od dana saznanja, a najkasnije u roku od dvije godine od izvršene zamjene stana, tražiti poništenje ugovora o zamjeni stana, odnosno rješenja stambenog organa koje zamjenjuje suglasnost davaoca stana na korištenje (član 33. stav 3.) i ispražnjenje stana, ako nakon izvršene zamjene stanova smatra da je ugovor o zamjeni stanova bio fiktivan.
Prilikom ispražnjenja stana na osnovu odluke suda iz prethodnog stava ne obezbjeđuje se nužni smještaj.
Član 35.
Davalac stana na korištenje «dužan je» odnosno zajednica stanovanja dužni su, u skladu sa propisima skupštine općine, održavati stan u stanju u kome je predat na korištenje nosiocu stanarskog prava.
Ako bude potrebno da se u stanu, radi njegovog održavanja u stanju u kome se mora održavati prema normativima koje je propisala skupština općine, izvrše popravci ili drugi radovi koji ne padaju na teret nosioca stanarskog prava, on može od davaoca stana na korištenje odnosno zajednice stanovanja pismeno zahtijevati da izvrši te popravke odnosno druge radove.
Vršenju popravka ili drugih radova u stanu, kao i održavanje stana ne mogu se protiviti korisnici ostalih stanova u zgradi.
Ako davalac stana na korištenje odnosno zajednica stanovanja u primjerenom roku a najkasnije u roku od 60 dana ne izvrši popravku odnosno radove, nosilac stanarskog prava može popravke i radove sam izvršiti, ukoliko stambeni organ prethodno utvrdi nužnost popravaka i radova i kao i približnu visinu troškova.
Izuzetno, nosilac stanarskog prava može izvršiti popravke i radove uz obavještenje davaoca stana na korištenje odnosno zajednice stanovanja i bez prethodnog utvrđivanja u smislu prethodnog stava u slučaju hitnih i neophodnih popravaka i radova (pucanje cijevi u zidu, prokišnjavanje, opasnost od požara, rušenje pojedinih elemenata i sl.), u cilju da se stan odnosno zgrada sačuva od većeg oštećenja ili da se zaštiti život i zdravlje ljudi.
Nosilac stanarskog prava ovlašten je da troškove iz st. 4. i 5. ovog člana odbije od stanarine ukoliko ih ne plati davalac stana na korištenje odnosno zajednica stanovanja.
b) obaveze nosioca stanarskog prava
Član 36.
Nosilac stanarskog prava i drugi korisnici stana kao i ostali stanari dužni su pri korištenju stana postupiti pažljivo i čuvati stan od kvara i oštećenja.
Nosilac stanarskog prava snosi troškove popravaka u stanu i na drugim dijelovima zgrade koje prouzrokuje svojom krivicom odnosno koje prouzrokuju drugi stanari, kao i lica koja sa njegovim znanjem i odobrenjem borave u stanu.
Nosilac stanarskog prava i drugi korisnici stana dužni su koristiti stan na način kojim se korisnici drugih stanova u istoj zgradi ne ometaju u mirnom korištenju njihovih stambenih prostorija i uređaja i zajedničkih prostorija u zgradi.
Član 37.
Stan ili dio stana ne može se koristiti u poslovne svrhe odnosno u zakup u poslovne svrhe, niti pretvarati u poslovne prostorije, ukoliko skupština općine nije to propisala zbog konkretnih potreba pojedinih gradova i naselja gradskog karaktera vodeći računa da se na taj način ne smanjuje stambeni fond.
Član 38.
U skladu sa propisima skupštine općine nosilac stanarskog prava dužan je plaćati stanarinu i druge troškove vezane za korištenje stana i zajedničkih prostorija i uređaja u zgradi, kao i snositi određene troškove održavanja stana.
Ako nosilac stanarskog prava koristi stan koji prelazi potrebe nosioca stanarskog prava utvrđene prema mjerilima o racionalnom korištenju stana na tu razliku plaća povišenu stanarinu.
Ako se ugovorne strane ne mogu sporazumjeti o visini stanarine, svaka strana, prije potpisivanja ugovora o korištenju stana, može podnijeti zahtjev stambenom organu da utvrdi visinu stanarine.
Član 39.
Bez prethodne saglasnosti davaoca stana na korištenje i pribavljenog mišljenja kućnog savjeta nosilac stanarskog prava ne može vršiti bitnije promjene u stanu.
Nosilac stanarskog prava dužan je dozvoliti da se u stanu obave radovi koji su potrebni da bi se kvarovi u tom ili u drugom stanu ili u zgradi popravili.
Član 40.
Po prestanku ugovora o korištenju stana nosilac stanarskog prava dužan je predati stan davaocu stana na korištenje odnosno zajednici stanovanja u stanju kome je stan primio, uzimajući u obzir promjene do kojih je došlo uslijed redovne upotrebe stana, kao i objektivna poboljšanja u stanu i promjene u njemu koje je nosilac stanarskog prava izvršio o svom trošku.
Ugovorne strane su dužne zajednički pismeno utvrditi stanje u kome se stan nalazi u vrijeme primopredaje.
Ako se ugovorene strane ne sporazumiju u pogledu stanja u kome se stan nalazi, svaka ugovorna strana može tražiti da to stanje utvrdi stambeni organ.
Član 41.
Obaveza nosioca stanarskog prava da se iz stana iseli odnosi se i na ostale korisnike stana odnosno stanare, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.
Član 42.
(Prestao da važi)
V – PRESTANAK STANARSKOG PRAVA
a) Otkaz ugovora o korištenju stana
Član 43.
Nosilac stanarskog prava može dati otkaz ugovora o korištenju stana svakog prvog u mjesecu, pismeno vansudskim putem, ne navodeći razloge za otkaz ugovora.
Otkazni rok je mjesec dana ako ugovorom nije predviđen duži rok.
Odlukom Ustavnog suda BiH («Službeni list RBiH, br. 2/93) utvrđeno je da su odredbe člana 26. stav 3. alineja 8 člana 42. i člana 69. stav 1. tačka 6. Zakona o stambenim odnosima prestale da važe.
Član 44.
Davalac stana na korištenje odnosno zajednica stanovanja nosiocu stanarskog prava može dati otkaz ugovora o korištenju stana:
1) ako nosilac stanarskog prava, drugi korisnici stana, kao i drugi stanari koriste stan za svrhu protivnu ugovoru ili na način kojim se stanu, zajedničkim prostorijama ili uređajima njihovom krivicom nanosi šteta;
2) ako nosilac stanarskog prava, drugi korisnici stana, kao i drugi stanari koriste stan na način kojim se korisnici drugih stanova u istoj zgradi ometaju u mirnom korištenju stana;
3) ako nosilac stanarskog prava zaostane sa plaćanjem stanarine i ostalih naknada iz člana 38. st. 1. i 2. ovog zakona, osim iz razloga navedenog u članu 35. stav 6. ovog zakona, duže od tri mjeseca, ako nije drukčije određeno;
4) ako nosilac stanarskog prava, suprotno propisu skupštine općine, koristi ili izdaje u zakup stan u poslovne svrhe (član 37.);
5) ako stan, u skladu sa propisom skupštine općine, pretvara u poslovne prostorije (član 37.);
6) ako nosilac stanarskog prava izdaje dio stana ili cijeli stan podstanarima suprotno odredbama ovog zakona odnosno skupštine općina (član 54.);
7) ako se vrši fiktivna zamjena stanova.
U slučaju iz tačke 5. prethodnog stava nosiocu stanarskog prava obezbjeđuje se odgovarajući stan, u slučajevima iz tač. 1, 2, 3, 4. i 6. obezbjeđuje se nužni smještaj, u slučajevima iz tačke 7. ne obezbjeđuje se ni nužni smještaj.
Član 45.
Otkaz ugovora iz razloga navedenih u prethodnom članu stav 1. tač. 1, 2, i 3, može se dati ako je nosilac stanarskog prava prethodno pismeno opomenut i ako u određenom roku nije postupio po opomeni zbog koje se otkaz daje.
Član 46.
Nosiocu stanarskog prava ne može se otkazati ugovor o korištenju stana iz razloga navedenih u stavu 1. tačka 3. člana 44. ovog zakona dok je privremeno nezaposlen, ako za to vrijeme prima materijalno obezbjeđenje ili stalnu socijalnu pomoć.
Zaostalu stanarinu i ostale naknade iz st. 1. i 2. člana 38. ovog zakona nosilac stanarskog prava dužan je izmiriti kada se zaposli u roku tri puta dužem od vremena za koje je bio privremeno nezaposlen, ako davalac stana ne odobri duži rok.
Član 47.
Otkaz ugovora o korištenju stana nosiocu stanarskog prava može se dati i kad on i članovi njegovog porodičnog domaćinstva, koji su zajedno s njim stanovali, prestanu da lično koriste stan neprekidno duže od šest mjeseci, a za to vrijeme su boravili u zemlji ili inostranstvu, izuzev:
1) ako je nosilac stanarskog prava pozvan u službu u JNA;
2) ako se nosilac stanarskog prava nalazi na liječenju;
3) ako se nosilac stanarskog prava nalazi u domu starih, iznemoglih, penzionera i sl.;
4) ako se nosilac stanarskog prava nalazi na izdržavanju kazne za vrijeme izdržavanja kazne;
5) ako se prema nosiocu stanarskog prava izvršava određena mjera bezbjednosti;
6) ako nosilac stanarskog prava i članovi njegovog porodičnog domaćinstva privremeno borave u drugom mjestu u zemlji odnosno inostranstvu iz razloga navedenih u stavu 1. člana 48. ovog zakona.
Smatraće se da je nosilac stanarskog prava prestao neprestano koristiti stan i u slučaju kada samo povremeno navraća u stan, kao i kada cio stan koristi lice koje nije član porodičnog domaćinstva.
Član 48.
Ne može se nosiocu stanarskog prava dati otkaz ugovora o korištenju stana iz razloga što stan ne koristi duže od šest mjeseci ali najduže do pet godina, ako odlazi privremeno na rad u inostranstvo odnosno u drugo mjesto u zemlji u svojstvu radnika u udruženom radu ili kao stručnjak u saglasnosti s nadležnim organom društveno-političke zajednice ili putem samoupravne interesne zajednice za zapošljavanje, kao i kad je u inostranstvu radi školovanja, specijalizacije, davanja umjetničkih priredbi i liječenja.
U slučajevima iz prethodnog stava, nosilac stanarskog prava može cijeli stan ili dio stana dati na korištenje drugom licu kao podstanaru, ali samo ako je prethodno ponudio davaocu stana da on odredi podstanara, a ovaj to nije odredio u roku od 30 dana od dana prijema ponude.
* Članom 4. Odluke Visokog predstavnika o izmjenama i dopunama Zakona o prodaji stanova na kojima postoji stanarsko pravo (Sl. novine FBiH br. 32/01) u članu 46-a suspendovani su članovi 44 stav 1(6) i član 47. i 49. Zakona o stambenim odnosima pod uslovima utvrđenim u tom članu.
Ako nosilac stanarskog prava da na korištenje stan ili dio stana protivno odredbi prethodnog stava davalac stana na korištenje može tražiti iseljenje tog stanara po odredbama člana 30. ovog zakona i otkazati korištenje stana nosiocu stanarskog prava u kojim slučajevima se ne obezbjeđuje nužni smještaj.
Po isteku roka iz stava 1. ovog člana davalac stana na korištenje može otkazati ugovor o korištenju stana, u kojim slučajevima se ne obezbjeđuje nužni smještaj.
Član 49.
Ako je nosiocu stanarskog prava dat stan na korištenje po osnovu radnog odnosa, davalac stana na korištenje može mu otkazati ugovor o korištenju stana i kad nosiocu stanarskog prava prestane radni odnos na osnovu pismene izjave da ne želi da radi ili kad mu bude izrečena mjera prestanka radnog odnosa zbog teže povrede radnih obaveza.
U slučaju iz prethodnog stava nosiocu stanarskog prava može se dati otkaz najkasnije u roku od tri mjeseca poslije dana kada je prestao biti član radne zajednice. Otkazni rok iznosi 30 dana i teče od prvog dana narednog mjeseca.
U slučaju iz stava 1. ovog člana nosiocu stanarskog prava prilikom iseljenja mora se obezbijediti nužni smještaj.
Odredba stava 1. ovog člana ne primjenjuje se ako je nosilac stanarskog prava duže od deset godina, odnosno kraće vrijeme predviđeno samoupravnim sporazumom ili opštim aktom davaoca stana na korištenje, koristio stan ili ako je deset godina član radne zajednice davaoca stana na korištenje ili ako ima ukupno 20 godina radnog staža, a duže od pet godina radi u osnovnoj organizaciji udruženog rada ili drugoj samoupravnoj organizaciji ili zajednici od koje je dobio stan na korištenje.
Odredba stava 1. ovog člana ne primjenjuje se i u slučaju da je i bračni drug nosioca stanarskog prava član radne zajednice davaoca stana na korištenje, ako je stekao pravo na dobijanje takvog stana prema samoupravnom sporazumu odnosno općem aktu davaoca društvenog stana na korištenje.
Radniku izabranom odnosno imenovanom na javnu ili drugu društvenu funkciju, čije vršenje zahtijeva da privremeno prestane da radi u organizaciji udruženog rada ili drugoj samoupravnoj organizaciji i zajednici, organu društveno-političke zajednice i društveno-političke organizacije, ne može se dati otkaz ugovora o korištenju stana za vrijeme obavljanja te funkcije.
Član 50.
Otkaz ugovora o korištenju stana daje se nosiocu stanarskog prava tužbom koja se podnosi nadležnom sudu.
b) Prestanak ugovora o korištenju stana
Član 51.
Ugovor o korištenju stana zaključen na određeno vrijeme prestaje istekom vremena na koje je zaključen.
Ako stan po isteku vremena za koje je zaključen ugovor o korištenju stana ne bude ispražnjen i predat, davalac stana na korištenje može stambenom organu u roku od tri mjeseca podnijeti zahtjev za ispražnjenje stana.
Prilikom prinudnog ispražnjenja stana licu koje se iseljava ne obezbjeđuje se nužni smještaj.
Troškovi prinudnog iseljenja padaju na teret lica koje se iseljava.
Član 52.
Ugovor o korištenju stana prestaje ako se zgrada ili dio zgrade u kojoj je stan mora rušiti na osnovu pravosnažnog rješenja nadležnog organa ili je zgrada eksproprisana u svrhu rješenja, kao i u slučaju kada na osnovu takvog rješenja treba izvršiti iseljavanje iz stana zato što stan ne odgovara higijenskim uslovima ili postoji opasnost po život stanara.
* Zakonom o preuzimanju Zakona o stambenim odnosima («Službene novine FBiH», br. 11/98) u članu 49. stav 6. brisana je riječ «samoupravnu».
U slučajevima iz prethodnog stava nosiocu stanarskog prava ne daje se otkaz, a korisnici stana mogu se iseliti na osnovu rješenja nadležnog organa tek pošto im zainteresovano lice odnosno stambeni organ obezbijedi drugi stan koji zadovoljava njihove minimalne potrebe stanovanja, a u slučajevima eksproprijacije pošto im se obezbijedi odgovarajući stan.
U skladu sa propisima skupštine utvrđuje se u slučajevima iz prethodnog stava da li drugi stan zadovoljava minimalne potrebe stanovanja.
Žalba izjavljena protiv rješenja iz stava 2. ovog člana ne zadržava izvršenje rješenja.
Član 53.
Nosilac stanarskog prava i davalac stana na korištenje mogu se sporazumjeti o raskidu ugovora o korištenju stana pismeno vansudskim putem.
VI – PODSTANARSKI ODNOS
Član 54.
Nosilac stanarskog prava i vlasnik stana koji stanuje u svom stanu, u skladu sa propisom skupštine općine, može dati dio stana na korištenje drugom licu kao podstanaru, pod uslovom da u drugom dijelu stana stanuje nosilac stanarskog prava odnosno vlasnik stana.
Skupština općine može utvrditi najviše iznose naknade koju podstanar plaća nosiocu stanarskog prava odnosno vlasniku stana koji stanuje u svom stanu.
Ne može se cijeli stan izdati drugim licima kao podstanarima, niti jednom licu izdati cijeli stan kao podstanaru, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.
Podstanar ne može drugom licu niti u cjelini niti djelimično izdati stambenu prostoriju koju koristi na osnovu ugovora o podstanarskom odnosu, ako ugovorom nije drukčije određeno.
Podstanaru se ne može otkazati ugovor o podstanarskom odnosu zaključen na neodređeno vrijeme u kraćem roku od 30 dana, izuzev ako sam ne pristane na kraći rok.
Pravo podstanara da koristi stambenu prostoriju na osnovu ugovora o podstanarskom odnosu prestaje i prestankom prava nosiocu stanarskog prava da koristi stan u kome se ta prostorija nalazi.
Podstanar koji ostane u stanu po iseljenju nosioca stanarskog prava, smatra se kao lice nezakonito useljeno.
Sporove u vezi sa otkazom podstanarskog odnosa rješava nadležni sud.
VII – PRAVA VLASNIKA STANA
a) Posebna prava vlasnika stana na kojemu je stečeno stanarsko pravo
Član 55.
Po prestanku stanarskog prava na stan u svojini građana vlasnik stana ima pravo da se useli u taj stan.
Član 56.
Vlasnik stana može od stambenog organa tražiti useljenje u svoj stan ili dio svoga stana ako nosiocu stanarskog prava ponudi u zamjenu odgovarajući stan.
Vlasnik stana od prije 1. januara 1959. godine može od stambenog organa tražiti useljenje u svoj stan ili dio svoga stana ako nosiocu stanarskog prava ponudi u zamjenu stan koji odgovara njegovim stvarnim potrebama.
Vlasnik stana od prije 1. januara 1959. godine može tražiti od stambenog organa useljenje u svoj stan ili dio svoga stana u slučaju kada nosiocu stanarskog prava ponudi u zamjenu stan po veličini i opremi srazmjerno dijelu stana koji stvarno koristi nosilac stanarskog prava sa članovima porodičnog domaćinstva, ako izdaje dio stana podstanarima ili izdaje dio stana za vršenje poslovne djelatnosti.
U skladu sa propisom skupštine općine utvrđuje se da li ponuđeni stan odgovara stvarnim potrebama nosioca stanarskog prava, odnosno da li je srazmjeran dijelu stana koji stvarno koristi.
Pravo na useljenje po odredbama st. 2. i 3. ovog člana ima vlasnik stana koji je stan stekao nasljeđem od umrlog vlasnika od prije 1. januara 1959. godine.
Vlasnik stana koji se useli u svoj stan ili dio stana po odredbama st. 2, 3. i 5. ovog člana, ne može stan zamijeniti niti otuđiti za vrijeme od pet godina od dana useljenja.
Vlasnik stana u slučajevima iz ovog člana snosi sve troškove preseljenja nosioca stanarskog prava. Ako se stranke ne sporazumiju o troškovima preseljenja, visinu tih troškova utvrđuje stambeni organ.
Član 57.
Ako više suvlasnika porodične stambene zgrade ili stana traži useljenje prema odredbama čl. 55. i 56. ovog zakona, pravo na useljenje ima onaj suvlasnik za kojeg nadležni sud u vanparničnom postupku utvrdi da su njegovi razlozi opravdaniji.
Vlasnik odnosno suvlasnik stana može ostvariti prava propisana odredbama čl. 55. i 56. ovog zakona i radi useljenja svoga punoljetnog djeteta ili svoga roditelja.
Član 58.
Propisom skupštine općine, prema konkretnim prilikama i potrebama u opštini, predviđaju se uslovi i mjere za omogućavanje useljenja vlasnika stanova u svoje stanove u slučajevima kada vlasnici stanuju u nepovoljnim stanovima, a naročito kada se radi o teškim slučajevima vlasnika stanova od prije 1. januara 1959. godine.
b) Posebna prava i obaveze vlasnika stana na kojemu nema stanarskog prava
Član 59.
Vlasnik stana na kome nema stanarskog prava (član 2. stav 4.) može takav stan ugovorom dati u zakup shodno odredbama ovog zakona i u skladu sa propisom skupštine općine.
Ugovor o zakupu zaključuje se na određeno vrijeme (član 51.), ali najmanje na jednu godinu, sa otkaznim rokom od najmanje tri mjeseca.
Član 60.
Skupština općine može utvrditi najviše iznose zakupnine.
Član 61.
Vlasnik stana može raskinuti ugovor o zakupu, bez obzira na zakonsku ili ugovornu odredbu o trajanju ugovora, shodno odredbama iz člana 41. stav 1. tač. 1. do 4. ovog zakona.
Zakupac stana može raskinuti ugovor, bez obzira na zakonsku ili ugovornu odredbu o trajanju ugovora, ako vlasnik stana u primjerenom roku koji mu je zakupac ostavio, a koji ne može bit kraći od 30 dana, ne dovede stan u stanje u kome ga je dužan predati odnosno održavati.
Raskid ugovora vrši se u pismenom obliku uz naznačenje roka, koji ne može biti kraći od 30 dana, do koga se ima predati odnosno primiti ispražnjeni stan.
Član 62.
Ako zakupac stana u slučaju iz stava 1. prethodnog člana ne preda ispražnjen stan, zakupodavac može tužbom nadležnom sudu tražiti predaju ispražnjenog stana.
Član 63.
Razvedeni bračni drug koji nije vlasnik stana može zahtijevati da mu se prizna pravo korištenja stana, u cjelini ili u dijelu.
O zahtjevu iz prethodnog stava rješava u vanparničnom postupku nadležni sud na čijem je području stan, vodeći računa o stambenim potrebama razvedenih bračnih drugova, njihove djece i drugih lica koja sa njima stanuju, razlozima zbog kojih je brak razveden, zanimanju vlasnika stana i ostalim okolnostima od značaja za rješenje spora.
Vlasnik stana može ponuditi razvedenom bračnom drugu stan u istom mjestu koji zadovoljava potrebe razvedenog bračnog druga i potrebe članova njegovog porodičnog domaćinstva.
Vlasnik stana može, pod uslovima iz prethodnog stava, ponuditi razvedenom bračnom drugu i dio stana, prema dotadašnjem standardu stanovanja i pod uslovom da je dioba odnosno prepravak stana u skladu sa građevnim propisima.
Član 64.
Razvedeni bračni drug koji zadržava pravo korištenja cijelog stana ili dijela stana u svojini drugog razvedenog bračnog druga dužan je da plaća zakupninu u visini stanarine odnosno srazmjerno dijelu stana koji koristi.
Troškove tekućeg održavanja stana i druge troškove koje snosi nosilac stanarskog prava plaća bračni drug kome je priznato pravo korištenja stana u cjelini odnosno srazmjerno dijelu stana koji koristi za vrijeme dok ovo pravo traje.
Bez saglasnosti vlasnika niko ne može useliti u stan odnosno dio stana dodijeljen na korištenje razvedenom bračnom drugu.
Član 65.
Pravo korištenja dijela stana razvedenog bračnog druga koji nije vlasnik stana može odlukom nadležnog suda prestati kada dijete odnosno djeca koja su mu povjerena na čuvanje i vaspitanje postanu punoljetna. Pravo razvedenog bračnog druga može prestati i prije punoljetstva djeteta odnosno djece:
– zaključenjem braka ili zasnivanjem vanbračne zajednice,
– izmjene odluke o pogledu čuvanja i vaspitanja djece,
– kad vlasnik stana razvedenom bračnom drugu obezbijedi pravo korištenja stana u istom mjestu koji odgovara njegovim stambenim potrebama i stambenim potrebama maloljetne djece prema dotadašnjim uslovima stanovanja.
Ako razvedenom bračnom drugu to pravo nije priznato zbog maloljetnosti djece nego zbog drugih okolnosti, pravo na korištenje stana može prestati i kad se bitno izmjene okolnosti zbog kojih mu je to pravo priznato i kad se stan koristi na način kojim se stanu nanosi šteta.
Odluku o prestanku prava korištenja stana razvedenog bračnog druga koji nije vlasnik stana donosi nadležni sud u vanparničnom postupku.
Član 66.
Ako razvedeni bračni drugovi ne postignu sporazum o načinu i obimu korištenja stana koji je njihova zajednička imovina, o tome rješava u vanparničnom postupku nadležni sud na čijem je području stan, na zahtjev od bračnih drugova.
Nadležni sud može priznati pravo isključivog korištenja stana koji je zajednička imovina razvedenih bračnih drugova vodeći računa o razlozima pravičnosti, razvedenom bračnom drugu kome su zajednička maloljetna djeca povjerena na njegu i vaspitanje, ako je stan nedjeljiv u pogledu korištenja.
Nadležni sud može na zahtjev razvedenog bračnog druga izmijeniti odluku donijetu na osnovu prethodnog stava ako je razvedeni
U ostalim slučajevima nadležni sud će odlučiti o pravima korištenja stana prema srazmjeri suvlasništva, vodeći računa o svim okolnostima od značaja za rješenje spora i razlozima pravičnosti.
Suvlasnik kome je priznato pravo korištenja stana dužan je da plaća zakupninu u visini stanarine ostalim suvlasnicima, u srazmjeri njihovih suvlasničkih dijelova.
Spor o plaćanju zakupnine iz prethodnog stava rješava nadležni sud.
3) koji se nezakonito useli u stan ili se useli u zajedničke prostorije u zgradi (član 30. stav 1. i 2.);
4) koji se useli u stan koji koristi nosilac stanarskog prava bez njegove dozvole (član 31. stav 1.).
Član 69.
Novčanom kaznom od 5.000 do 50.000 dinara kazniće se za prekršaj pojedinac:
1) koji izvrši zamjenu stana ako se na osnovu rješenja nadležnog organa mora rušiti zgrada ili dio zgrade u kojoj je stan ili ako je takav stan u zgradi za koju je podnesen zahtjev za eksproprijaciju (član 32. stav 2.);
2) koji ne dozvoli vršenje popravaka ili drugih radova odnosno održavanje drugog stana u zgradi (član 35. stav 3.);
3) koji suprotno propisima skupštine općine koristi stan ili dio stana za poslovne svrhe odnosno izdaje u zakup u poslovne svrhe ili pretvara stan u poslovne prostorije (član 37.);
4) koji bez prethodne saglasnosti davaoca stana na korištenje, izvrši bitnije promjene u stanu (član 39. stav 1.);
5) koji ne dozvoli da se u stanu obave radovi koji su potrebni da bi se kvarovi popravili (član 39. stav 2.);
11) koji da saglasnost za zamjenu stana sustanaru, ako se protivi drugi sustanar (član 77. stav 2.).
Član 70.
Novčanom kaznom od 50.000 do 500.000 dinara kazniće se za prekršaj davalac društvenog stana na korištenje:
1) koji učestvuje ili omogućuje prenošenje odnosno sticanje stanarskog prava suprotno odredbama ovog zakona (član 11. stav 3. i član 32. stav 7.);
2) koji suprotno propisima skupštine općine, koristi stan ili dio stana u poslovne svrhe odnosno izdaje u zakup u poslovne svrhe ili pretvara stan u poslovne prostorije (član 37.);
3) koji uspostavlja sustanarske odnose (član 71. st. 3. i 4.);
4) koji da suglasnost za zamjenu stana sustanaru, ako se protivi drugi sustanar (član 77. stav 2.). Za prekršaje iz ovog člana kazniće se novčanom kaznom od 5.000 do 50.000 dinara i odgovorno lice koje kod davaoca društvenog stana na korištenje.
* Odredbe člana 69. stav 1. tačka 6. prestala da važi po Odluci Ustavnog suda BiH br. 174/90 («Službeni list RBiH» br. 2/93)
IX – PRELAZNE ODREDBE
a) Sustanarski odnosi
Član 71.
Postojeći sustanarski odnosi koji su zasnovani na zakonu ostaju na snazi.
Sustanar je nosilac stanarskog prava u pogledu onih stambenih prostorija koje koristi kao sustanar.
Po stupanju na snagu Zakona o stambenim odnosima («Službeni list SRBiH», broj 13/74) neuseljeni stan može se dati na korištenje samo jednom nosiocu stanarskog prava. Novi sustanarski odnosi ne mogu se zasnivati ni u useljenim stanovima.
Ne smatraju se zasnivanjem novih sustanarskih odnosa slučajevi iz člana 73. stav 7. i člana 77. stav 1. ovog zakona.
Ugovori o sustanarskim odnosima koji se zaključe suprotno odredbama ovog zakona nemaju nikakvo pravno dejstvo.
Član 72.
Davalac stana na korištenje u kojem postoje sustanarski odnosi može u skladu sa građevinskim propisima vršiti prepravke u stanu u cilju izdvajanja (pregrađivanja) sustanarskih dijelova stana.
Vršenju prepravki u stanu korisnici stana se ne mogu protiviti, ako se tim prepravkama ne pogoršavaju uslovi njihovog stanovanja, a ne mogu se protiviti ni korisnici ostalih stanova u zgradi.
Član 73.
Ako prestane jedan sustanarski odnos ispražnjeni dio stana ne može se dati na korištenje novom sustanaru.
Kad prestane sustanarski odnos preostali sustanari se proširuju u ispražnjeni dio stana.
Kad prestane jedan sustanarski odnos, a u stanu ostane jedan sustanar kojemu cijeli stan nije potreban, davalac stana na korištenje može tražiti od stambenog organa njegovo iseljenje ako mu obezbijedi odgovarajući stan koji odgovara dijelu stana koji je koristio kao sustanar.
Član 74.
Davalac stana na korištenje može dati otkaz ugovora o korištenju stana svim sustanarima, ako im obezbijedi odgovarajuće stanove koji odgovaraju dijelovima stana koje koriste u stanu.
Član 75.
Sustanar može tražiti od stambenog organa useljenje u dio stana koji koristi drugi sustanar ako tom sustanaru ponudi stan koji odgovara njegovim potrebama.
Član 76.
Član 77.
Sustanar može da izvrši sa drugim licem zamjenu stambenih prostorija koje koristi shodno odredbama čl. 32, 33. i 34. ovog zakona.
Davalac stana na korištenje odnosno vlasnik stana ne može dati saglasnost za zamjenu stana sustanaru, ako se drugi sustanar protivi zamjeni iz razloga što bi se njegovi uslovi stanovanja znatno pogoršali s obzirom na broj lica koja na osnovu zamjene treba da se usele ili s obzirom na druge opravdane razloge ili ako koje od lica, koje treba da se useli, boluje od hronične zarazne bolesti.
Član 78.
Sustanar ne može bez pristanka drugih sustanara izdavati stambeni prostor podstanarima, odnosno ne može u taj dio stana uzeti drugo lice osim svog bračnog druga, bračnog druga člana porodičnog domaćinstva i lica koja je dužan izdržavati po zakonu.
Sustanar može bez pristanka drugih sustanara primiti u svoj dio stana lice koje mu je neophodno zbog pružanja njege za koje se shodno primjenjuju odredbe st. 3. i 4. člana 54. ovog zakona.
Ako sustanar primi u svoj dio stana podstanara ili drugo lice protivno odredbama prethodnih stavova, drugi sustanar može u roku od 30 dana od saznanja za takvo useljenje zahtijevati od stambenog organa njegovo iseljenje.
Član 79.
Sustanar može tražiti da se iz stana iseli drugi sustanar koji ga ometa u mirnom korištenju svoga dijela stana pod uslovima koji su ovim zakonom predviđeni za otkaz ugovora o korištenju stana iz razloga što nosilac stanarskog prava ometa drugog nosioca stanarskog prava u mirnom korištenju stana.
b) Ostale prelazne odredbe
Član 80.
Licu koje do dana stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima («Službeni list SRBiH», br. 13/74) koristi dio stana u kome se na dan 23. jula 1959. godine zateklo kao podstanar, može se dati otkaz samo u slučajevima i pod uslovima predviđenim za otkazivanje ugovora o korištenju stana nosiocu stanarskog prava, i to:
1) ako dio stana koristi samo ili s jednim ili više članova svog domaćinstva na osnovu akta stambenog organa, ili
2) ako je dio stana počeo koristiti prije 14. jula 1954. godine, ili
3) ako naknadu za korištenje dijela stana plaća neposredno kućnom savjetu, zajednici stanovanja odnosno vlasniku stana koji ne stanuje u istom stanu.
Odredbe prethodnog stava ne primjenjuju se ako je podstanar koristio stambenu prostoriju sa namještajem nosioca stanarskog prava.
Naknada koju lice iz stava 1. ovog člana plaća za korištenje stambenog prostora utvrđuje se shodno članu 76. ovog zakona.
Član 81.
«Brisan»
Član 82.
Član 83.
Postojeći ugovori o korištenju stana zakonito zaključeno i postojeći podstanarski odnosi punovažno zasnovani do dana stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima («Službeni list SRBiH», 13/74) ostaju na snazi.
Na prava i obaveze koje proizilaze iz postojećih ugovora i odnosa iz prethodnog stava primjenjuju se odredbe ovog zakona i propisa skupštine odnosno dogovora kao i samoupravnih sporazuma, odnosno opštih akata davalaca stana na korištenje, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.
Član 83a.
Nosiocu stanarskog prava ne može se otkazati ugovor o korištenju stana prema ovom zakonu ako se okolnosti koje su osnova za otkaz ugovora pojave u periodu dok je nosilac stanarskog prava bio odsutan iz stana u svojstvu izbjeglice ili raseljenog lica prema Aneksu VII Općeg mirovinskog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini.
Sve pravosnažne sudske odluke donesene u postupcima iz stava 1. ovog člana, po kojima je nosiocu stanarskog prava otkazan ugovor o korištenju stana u periodu od 30. aprila 1991. godine do dana stupanja na snagu ovog zakona, ništavne su.
Postupci za otkaz ugovora o korištenju stana iz razloga utvrđenih u Zakonu, koji su pokrenuti prije stupanja na snagu ovog zakona, a u kojima do dana njegovog stupanja na snagu nije donesena pravosnažna odluka, obustavljaju se.
Vraćanje stana u posjed nosiocu stanarskog prava iz stava 2. ovog člana vršit će se u skladu sa zakonom o prestanku primjene Zakona o napuštenim stanovima («Službene novine Federacije BiH», br. 11/98)
Član 84.
X – ZAVRŠNE ODREDBE
Član 85.
Danom stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima («Službeni list SRBiH», broj 13/74) prestaje da važi odredba člana 1. tačke 17. Zakona o važenju određenih odredaba saveznih zakona iz oblasti državne uprave i pravosuđa («Službeni list SRBiH», broj 37/71, 36/72, 10/73 i 39/73).
Član 86.
Danom stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima («Službeni list SRBiH», broj 13/74) prestaju da važe odredbe člana 10. i 12. Zakona o svojini na dijelovima zgrada («Službeni list SFRJ», broj 43/65 i 57/65).
Ugovori o korištenju stana zaključeni u skladu sa odredbama člana 10. i 12. Zakona o svojini na dijelovima zgrada do dana stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima («Službeni list SRBiH», broj 13/74) ostaju na snazi.
Član 87.
Odredba član 14. i člana 30. stav 7. ovog zakona primjenjivat će se od 1. novembra 1984. godine.
* Zakonom o preuzimanju Zakona o stambenim odnosima («Službeni list RBiH», br. 11/98 i 19/99) brisani su članovi 81, 82. i 84. Zakona o stambenim odnosima, a član 83. dopunjen je članom 83a.
Z A K O N
STAMBENIM ODNOSIMA(«Službeni list FBiH», br. 11/98 i 19/99)– Redakcijski prečišćeni tekst –
Član 1.
Ovim zakonom preuzima se Zakon o stambenim odnosima («Službeni list SRBiH», br. 14/84, 12/87 i 36/98, u daljem tekstu: Zakon) kao zakon Federacije Bosne i Hercegovine i vrše njegove izmjene i dopune.
Član 2.
Zakon se primjenjuje u Federaciji Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Federacija), ako ovim zakonom nije drugačije određeno.
Član 3.
U članu 47. stav 1. Zakona, u tački 1. kratica «JNA» zamjenjuje se riječima »Vojska Federacija», a iz tačke 6. dodaje se nova tačka 7. koja glasi:
«7. ako je u skladu sa ovim članom nosiocu stanarskog prava dat otkaz ugovora o korišćenju stana u periodu od 30. aprila 1991. godine pa do isticanja roka za podnošenje zahtjeva za vraćanje stana u posjed nosiocu stanarskog prava».
Član 4.
Iza člana 83. Zakona dodaje se novi član 83a. koji glasi:
«Član 83a.»
Nosiocu stanarskog prava ne može se otkazati ugovor o korišćenju stana prema ovom zakonu ako se okolnosti koje su osnova za otkaz ugovora pojave u periodu dok je nosilac stanarskog prava bio odsutan iz stana u svojstvu izbjeglice ili raseljenog lica prema Aneksu VII Općeg mirovinskog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini.
Sve pravosnažne sudske odluke donesene u postupcima iz stava 1. ovog člana, po kojima je nosiocu stanarskog prava otkazan ugovor o korišćenju stana u periodu od 30. aprila 1991. godine do dana stupanja na snagu ovog zakona, ništavne su.
Postupci za otkaz ugovora o korišćenju stana iz razloga utvrđenih u Zakonu, koji su pokrenuti prije stupanja na snagu ovog zakona, a u kojima do dana njegovog stupanja na snagu nije donesena pravosnažna odluka, obustavljaju se.
Član 5.
Postupci u predmetima iz člana 4. ovog zakona smatraju se hitnim.
Član 6.
Član 16. Zakona briše se.
Član 7.
U članu 35. stav 1. Zakona riječi »odnosno zajedničkog stanovanja dužni su» zamjenjuju se riječima: «dužan je».
Član 8.
U članu 49. stav 6. Zakona riječ «samoupravnom» briše se.
Član 9.
Članovi 81, 82. i 84. Zakona brišu se.
Član 10.
U tekstu Zakona, riječi: «organizacija udruženog rada», «radna zajednica» i «samoupravna organizacija», u različitim padežima, zamjenjuju se riječima: «preduzeća i druga pravna lica», u odgovarajućem padežu;
– riječi: «Skupština općine», u različitim padežima, zamjenjuju se riječima: «skupština kantona», u odgovarajućem padežu;
– riječi: «samoupravni opšti akti, društveni dogovori i samoupravni sporazumi», u različitim padežima, zamjenjuju se riječima «opšti akti», u odgovarajućem padežu;
– riječi: «samoupravna interesna zajednica za zapošljavanje», u različitim padežima, zamjenjuje se riječima: «Zavod za zapošljavanje», u odgovarajućem padežu;
– riječi: «društveno-politička organizacija», u različitim padežima, zamjenjuje se riječima: «politička organizacija», u odgovarajućem padežu;
– riječi: «opštinski organ uprave nadležan za stambene poslove (stambeni organ) u različitim padežima zamjenjuje se riječima: «kantonalni organ uprave nadležan za stambene poslove (stambeni organ)», u odgovarajućem padežu.
Član 11.
Ovaj zakon stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u «Službenim novinama Federacije BiH».
